o regionie zabytki baza noclegowa gastronomia rzemiosło uzdrowiska akweny wodne administracja komunikacja baza firm	zabytki > zabytki powiatu dębickiego > Zawada   Zawada. Wieś leżąca 5 km na wschód od Dębicy, nad rzeczką Zawadką, stanowi prawdziwą perłę architektoniczną ziemi dębickiej. Zespół pałacowy. Tuż przy trasie E-4 rozciąga się park krajobrazowy, zajmujący powierzchnię ok. 5 ha. Przekształcony z wcześniejszego, prawdopodobnie XVI-wiecznego założenia ogrodowego, może poszczycić się wieloma kilkusetletnimi egzemplarzami mieszanego drzewostanu (dębów, lip, jesionów, kasztanów, sosen, modrzewiów, jodeł, grabów, buków, lip, akacji, egzotycznych drzew i krzewów). Wśród starodrzewia można zobaczyć pozostałości po XVII-wiecznym zamku Ligęzów oraz XIX-wieczny pałacyk Raczyńskich, do których prowadzi aleja poprzedzona budynkiem bramy wjazdowej (obecna budowla pochodzi z XIX wieku i zajęła miejsce obiektu z końca XVIII wieku). Z zamku zachowała się jedynie potężna baszta otoczona neogotyckimi dobudówkami utrzymanymi w angielskim stylu, a także fragment murów obronnych. Neogotycki pałac Raczyńskich wystawiono w miejsce fundamentów XVI-wiecznego dworu. Zachodnią część parku przecina potok, od strony południowej zabytkową studnię zdobią dwa kamienne obeliska z końca XVIII wieku, zaś północny teren ogrodu skrywa kopiec, pod którym znajduje się piwnica-lodownia. W części wschodniej parku usytuowany jest nowy pałac utrzymany w stylu neobarokowym. Murowana budowla została wzniesiona ok. 1920 roku. Cały zespół pałacowy oplata częściowo zrekonstruowany mur z kamienia polnego. Karczma. Usytuowana po przeciwnej stronie E-4, znajdująca się na wprost bramy wjazdowej zespołu pałacowego, dla potrzeb filmowych (m. inn. "Ojciec królowej") przebudowana częściowo na siedemnastowieczny zajazd, stara XVIII-wieczna budowla zatraciła swój pierwotny klasycystyczny charakter na rzecz baroku. Karczma jest zbudowanym na planie prostokąta, parterowym, dwutraktowym, murowanym obiektem, z wejściem z drewnianego podcienia prowadzącym wprost do sieni znajdującej się na głównej osi budynku, który nakrywa stromy, czterospadowy dach "polski" (łamany, uskokowy, o jednakowym spadku obu części) pobity gontami. Sanktuarium Matki Boskiej Zawadzkiej. Wczesnobarokowy kościół p. w. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, zbudowany w latach 1645-1656 pochodzi z fundacji Achacego Ligęzy i stanowi dziś Sanktuarium Maryjne. Usytuowana na wysokim wzgórzu świątynia stoi na miejscu fundowanej w 1595 r. przez Stanisława Ligęzę drewnianej kaplicy. Wewnątrz budynku znajduje się przywieziony z Włoch obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, uznanym w dokumencie podpisanym 18. IX. 1654 r. przez biskupa Piotra Gembickiego za cudowny. Wzmianki o nim pochodzą z 1610 roku, wspomniane za sprawą wizytacji przeprowadzonej przez Wawrzyńca Grutiusza, z polecenia biskupa Tylickiego (mowa o rzeszach ludzi pielgrzymujących przed cudowny obraz). Sama świątynia, jednonawowa, murowana z kamienia łamanego góruje nad całą okolicą. Kościół posiada zamknięte półkoliście prezbiterium z zakrystią od strony północnej i kruchtą od zachodniej z otwartą kaplicą arkadową, przy nawie dwie symetrycznie ustawione kaplice. Kaplice kopuły z latarniami, wnętrze nawy okrywa płaski strop, okna półkoliście zamknięte. Główny ołtarz pochodzi z XVIII wieku, barokowy jest również prospekt organowy, umieszczony na XIX-wiecznym balkonie. Świątynię zdobią ponadto ufundowane przez Raczyńskich po 1905 r. witraże z herbem Nałęcz-Raczyńskich oraz posadzka z szamotu. Znajdują się tu również dwa dzwony, odlane w podziękowaniu za ocalenie Polski w wojnie z bolszewicką Rosją. zobacz także: www.zawada.net.pl